Teknik analize giriş: mum, destek-direnç ve trend

Grafiğe ilk bakışta gördüğünüz şey karmaşa: renkli çubuklar, çizgiler, sayılar. Bu dersin sonunda aynı grafikte üç şey göreceksiniz: kim güçlü (mumlar), nerede savaşılıyor (destek-direnç) ve akıntı hangi yöne (trend). Gerisi bu üç sorunun türevidir.

Teknik analiz neyi iddia eder?

Teknik analizin iddiası mütevazıdır ama güçlüdür: fiyat, bilinen her şeyi içerir ve insan davranışı tekrar eder. Korku ve açgözlülük her döngüde benzer izler bırakır; grafik bu izlerin kaydıdır. TA geleceği söylemez: "burada alıcı çıkmıştı, yine çıkarsa planım şu" dedirtir. Falcılık değil, olasılık yönetimidir.

Dürüst çerçeve. Hiçbir analiz yöntemi tek başına kazandırmaz. TA'nın gerçek değeri, size "nerede haklıyım, nerede haksızım" sınırını önceden çizdirmesidir. Sınırı olan trader, hatasından küçük zararla çıkar.

Mum: dört fiyatın hikâyesi

Her mum dört fiyat anlatır: açılış, kapanış, en yüksek, en düşük. Gövde (açılış-kapanış arası) savaşın sonucunu, fitiller (gövde dışına taşan iğneler) savaşın şiddetini gösterir.

• Uzun yeşil gövde: Alıcılar seansı domine etti. Güç işareti.
• Uzun alt fitil: Satıcılar bastırdı ama alıcılar fiyatı geri kazandı: dipte talep var demektir.
• Uzun üst fitil: Yükseliş denendi, satıcı duvarına çarptı: tepede arz var.
• Minik gövde (doji): Kararsızlık. Trend sonlarında görülürse dönüşün ilk fısıltısıdır.

Kural: tek mum cümle değildir, kelimedir. Anlamı, bulunduğu yere (destekte mi, dirençte mi?) ve önceki mumlara göre kazanır.

Destek ve direnç: fiyatın hafızası

Destek, düşen fiyatın daha önce alıcı bulduğu bölge; direnç, yükselen fiyatın satıcıyla karşılaştığı bölgedir. Neden çalışırlar? Çünkü insanlar hatırlar: "₺3,6M'den dönmüştü" diyen binlerce kişi aynı seviyeye emir koyar: beklenti kendini gerçekleştirir.

• Çizgi değil, bölge çizin. Fiyat kuruşu kuruşuna dönmez; seviyenin etrafında ±%1-2'lik bant düşünün.
• Ne kadar çok test, o kadar önemli seviye. Üç kez dönen bölge, bir kez dönenden değerlidir.
• Rol değişimi: Kırılan direnç desteğe, kırılan destek dirence dönüşür. TA'nın en güvenilir davranış kalıplarından biridir.

Dikkat. "Destek kırıldı, hemen sat" refleksine kapılmayın: sahte kırılımlar (fakeout) kriptoda çok yaygındır. Kapanış teyidi bekleyin: seviyenin altında kapanan mum, fitil değil.

Trend: pusulanızı kurun

Trend tanımı ezber gerektirmez: yükselen dipler ve yükselen tepeler = yükseliş trendi. Alçalan tepeler ve alçalan dipler = düşüş trendi. İkisi de yoksa piyasa yataydır. Bu kadar.

Pratikteki altın kural: trende karşı işlem açmayın. Yükseliş trendinde düşüşler alım bölgesi olarak incelenir; düşüş trendinde yükselişler şüpheyle karşılanır. Yeni başlayanların en pahalı hatası, düşen bıçağı "ucuzladı" diye tutmaktır: ucuzun daha ucuzu vardır. Trendin yorgunluk sinyallerini ileride RSI ve uyumsuzluk ile ölçmeyi öğreneceksiniz.

Hacim: hareketin yakıtı

Hacim, o dönemde el değiştiren miktardır ve hareketin inandırıcılığını ölçer. Yüksek hacimli kırılım gerçek talebin işaretidir; düşük hacimli kırılım çoğu zaman tuzaktır. Basit kontrol: fiyat yeni bir şey yapıyorsa (kırılım, yeni tepe), hacim de ortalamasının üzerinde mi? Değilse şüphelenin.

İlk analiz rutininiz

Her grafikte aynı sırayla üç soru sorun: 60 saniyede biter:

• 1. Trend ne? Günlük grafikte dipler ve tepeler hangi yönde?
• 2. Neredeyim? Fiyat önemli bir destek/direnç bölgesinin yakınında mı, ortasında mı?
• 3. Mumlar ve hacim ne fısıldıyor? Bölgede güç mü, tükeniş mi var?

Bu rutini Trade Pro grafiklerinde gerçek verilerle deneyin; derinleşmek için Teknik Analiz rehberini okuyun.